Sesja jest jednym z najbardziej stresujących momentów w roku akademickim. Rosnąca liczba egzaminów, presja osiągania wysokich wyników i porównywanie się z innymi mogą prowadzić do nieprzyjemnego przekonania, że „tak naprawdę nie zasługuję na swoje miejsce na studiach”. To właśnie syndrom oszusta (ang. impostor phenomenon) – zjawisko, które dotyka szczególnie często osoby osiągające wysokie wyniki.
Czym jest syndrom oszusta
Syndrom oszusta jest wzorcem myślenia polegającym na podważaniu własnych kompetencji i przypisywaniu sukcesów czynnikom zewnętrznym, takim jak szczęście czy przypadek. Osoby doświadczające tego zjawiska obawiają się, że prędzej czy później zostaną „zdemaskowane” jako niewystarczająco kompetentne.
Badania pokazują, że zjawisko to występuje w wielu grupach zawodowych i edukacyjnych.
Dlaczego sesja sprzyja takiemu myśleniu
Środowisko akademickie naturalnie wiąże się z wysokimi wymaganiami i częstą oceną osiągnięć. W okresie sesji studenci są szczególnie narażeni na:
- porównywanie się z innymi,
- perfekcjonizm,
- lęk przed porażką,
- przekonanie, że inni rozumieją materiał lepiej,
- bagatelizowanie własnych sukcesów.
Dlatego wymagające środowisko edukacyjne może wzmacniać poczucie bycia „oszustem”, mimo obiektywnych osiągnięć.
Jak sobie radzić z syndromem oszusta
Przede wszystkim rozmawiaj o swoich obawach. Wiele osób odkrywa, że ich znajomi z roku mają podobne wątpliwości. Dzielenie się doświadczeniami pomaga znormalizować te uczucia i zmniejszyć poczucie osamotnienia.
Skupiaj się na faktach, a nie na emocjach -jeśli zdałeś/łaś kolokwia, zaliczyłeś/łaś projekty i dostałeś/łaś się na studia, nie jest to przypadek. Emocje mogą podpowiadać, że „nie jesteś wystarczająco dobry/a”, ale fakty świadczą o czymś innym.
Traktuj błędy jako element nauki -nieznajomość odpowiedzi na każde pytanie nie oznacza braku kompetencji. Nauka opiera się na zadawaniu pytań, popełnianiu błędów i stopniowym zdobywaniu wiedzy.
Ogranicz porównywanie się z innymi -często widzimy tylko sukcesy innych osób, nie znając ich trudności, niepewności czy liczby nieudanych prób. Porównywanie własnych słabości do cudzych osiągnięć prowadzi do zniekształconego obrazu rzeczywistości.
Pamiętaj! Jeśli studiujesz, jesteś w tym miejscu dzięki swojej pracy, wiedzy i zaangażowaniu. Zadawanie pytań, popełnianie błędów i chwilowe zwątpienie nie są dowodem braku kompetencji. Są naturalną częścią procesu uczenia się.
Sesja to maraton, a nie test wartości człowieka. Warto o tym pamiętać, gdy pojawi się myśl: „może jednak tu nie pasuję”. Zasługujesz na swoje miejsce bardziej, niż Ci się wydaje.
Źródło: K.L. Mak, S. Kleitman, M. J. Abbott, Impostor Phenomenon Measurement Scales: A Systematic Review, Frontiers | Impostor Phenomenon Measurement Scales: A Systematic Review, [Dostęp: 23.06.2026 r.]
